به گزارش پایگاه خبری پارس نماد داده ها، با ادامه اختلال در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، مسیر‌های جایگزین انتقال نفت در خلیج فارس اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند؛ در این میان، بندر فجیره در امارات متحده عربی و خط لوله انتقال نفت ابوظبی به این بندر، به یکی از مهم‌ترین مسیر‌های باقی‌مانده برای رساندن نفت خلیج فارس به بازار‌های جهانی بدون عبور از تنگه هرمز تبدیل شده‌اند. بسته ماندن تنگه هرمز در ماه‌های اخیر فشار قابل‌توجهی بر زنجیره عرضه جهانی نفت وارد کرده است، با این حال، مجموعه‌ای از عوامل از جمله برداشت از ذخایر راهبردی آمریکا، استفاده از مسیر‌های جایگزین عربستان و کاهش موقت تقاضای چین، موجب شده است آثار این اختلال بر بازار جهانی نفت با تأخیر و شدت کمتری نمایان شود.

اکنون، اما با محدود شدن ظرفیت برخی از این گزینه‌ها، توجه بازار انرژی بیش از گذشته به مسیر‌هایی معطوف شده است که می‌توانند بدون عبور از تنگه هرمز، نفت را به آب‌های آزاد منتقل کنند. کاهش ذخایر راهبردی آمریکا یکی از مهم‌ترین ابزار‌هایی که واشنگتن برای جبران اختلال در عرضه نفت مورد استفاده قرار داده، ذخایر راهبردی نفت آمریکا بوده است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در این تحلیل، حجم ذخایر راهبردی نفت آمریکا پس از برداشت‌های گسترده ماه‌های اخیر به حدود ۲۸۵ میلیون بشکه رسیده است؛ سطحی که در بیش از چهار دهه گذشته سابقه نداشته است. استفاده گسترده از این ذخایر اگرچه می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از کمبود عرضه در بازار را جبران کند، اما ظرفیت آن برای استفاده مستمر محدود است و کاهش ذخایر راهبردی، امکان واکنش آمریکا به شوک‌های احتمالی بعدی در بازار انرژی را کاهش می‌دهد. خط لوله عربستان؛ مسیر جایگزین از شرق به غرب گزینه مهم دیگر برای کاهش آثار بسته شدن تنگه هرمز، خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی بود، این خط لوله نفت خام را از میادین و پایانه‌های نفتی شرق عربستان به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند و به نفت عربستان اجازه می‌دهد بدون عبور از تنگه هرمز به بازار‌های جهانی برسد.

ظرفیت انتقال این خط لوله حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه در روز اعلام شده است و طی ماه‌های گذشته نقش مهمی در حفظ بخشی از صادرات نفت عربستان ایفا کرده است، با این حال، آسیب دیدن این زیرساخت و توقف فعالیت آن، یکی از مهم‌ترین مسیر‌های جایگزین تنگه هرمز را با اختلال مواجه کرده است. این تحول از آن جهت اهمیت دارد که ظرفیت انتقال نفت از مسیر‌های جایگزین، در مقایسه با حجم نفتی که به‌طور معمول از تنگه هرمز عبور می‌کند، محدود است. چین چگونه به کاهش فشار بازار نفت کمک کرد؟ عامل دیگری که در ماه‌های اخیر بر بازار نفت اثر گذاشته، کاهش قابل‌توجه واردات نفت چین بوده است، چین بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان است و تغییر در سطح واردات این کشور می‌تواند اثر مستقیمی بر توازن عرضه و تقاضای بازار جهانی داشته باشد.

بر اساس داده‌های مورداستناد این تحلیل، واردات نفت خام چین در ژوئن نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۴۱.۳ درصد کاهش یافته و به حدود ۷.۱۲ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ سطحی که پایین‌ترین میزان واردات این کشور طی نزدیک به یک دهه توصیف شده است. کاهش واردات چین در شرایطی اتفاق افتاد که اختلال در تنگه هرمز، عرضه جهانی نفت را تحت فشار قرار داده بود، بنابراین کاهش همزمان تقاضای چین تا حدی اثر کاهش عرضه را در بازار خنثی کرد و مانع از انتقال کامل شوک عرضه به قیمت نفت شد. با این حال، ادامه چنین روندی برای اقتصاد چین دشوار است، پالایشگاه‌های این کشور به نفت خام نیاز دارند و فعالیت اقتصادی چین نیز مستلزم دسترسی پایدار به انرژی است، از همین رو، با کاهش محدودیت‌های اولیه و تغییر شرایط بازار، روند واردات نفت چین نیز به‌تدریج در مسیر افزایش قرار گرفته است.

فجیره؛ مسیر مهم امارات برای دورزدن تنگه هرمز در چنین شرایطی، بندر فجیره در ساحل دریای عمان اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. امارات متحده عربی دارای خط لوله‌ای است که نفت را از منطقه حبشان در ابوظبی به فجیره منتقل می‌کند. این مسیر بدون عبور از تنگه هرمز به دریای عمان می‌رسد و از آنجا امکان بارگیری نفتکش‌ها برای انتقال به بازار‌های جهانی فراهم می‌شود. ظرفیت این خط لوله حدود ۱.۸ میلیون بشکه در روز است و امارات بخش قابل‌توجهی از صادرات نفت خود را از این مسیر انجام می‌دهد. اهمیت فجیره تنها به خط لوله انتقال نفت محدود نمی‌شود، این بندر یکی از مراکز مهم منطقه‌ای برای ذخیره‌سازی نفت و فرآورده‌های نفتی، اختلاط محموله‌ها و سوخت‌رسانی به کشتی‌ها به‌شمار می‌رود. بر اساس آمار‌های مورد استناد این گزارش، حجم جابه‌جایی نفت و فرآورده‌های نفتی در فجیره به بیش از ۱.۷ میلیون بشکه در روز می‌رسد، به همین دلیل، فجیره را می‌توان یکی از مهم‌ترین گره‌های زیرساختی بازار انرژی در خارج از تنگه هرمز دانست.

چرا فجیره اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟ تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیر‌های انتقال نفت جهان است و بخش بزرگی از صادرات نفت کشور‌های حاشیه خلیج فارس از این مسیر انجام می‌شود. در شرایط اختلال در این تنگه، ظرفیت مسیر‌های جایگزین اهمیت تعیین‌کننده‌ای پیدا می‌کند. ذخایر راهبردی آمریکا ظرفیت محدودی دارند، مسیر شرق به غرب عربستان با اختلال مواجه شده و کاهش واردات نفت چین نیز نمی‌تواند به طور نامحدود ادامه پیدا کند.

در چنین شرایطی، مسیر ابوظبی ـ فجیره یکی از معدود مسیر‌های مهمی است که امکان انتقال حجم قابل‌توجهی از نفت خلیج فارس به خارج از منطقه تنگه هرمز را فراهم می‌کند. به همین دلیل، هرگونه اختلال احتمالی در این مسیر می‌تواند فشار بیشتری بر شبکه انتقال انرژی منطقه وارد کند. یک گلوگاه مهم در بازار انرژی مجموع این تحولات نشان می‌دهد که مسئله تنگه هرمز تنها به بسته‌شدن یک مسیر دریایی محدود نیست؛ بلکه توانایی بازار جهانی برای استفاده از مسیر‌های جایگزین نیز اهمیت زیادی دارد. آمریکا با استفاده از ذخایر راهبردی خود بخشی از فشار عرضه را جبران کرده است، عربستان از مسیر خط لوله شرق به غرب برای دورزدن هرمز استفاده کرده است و چین نیز با کاهش واردات خود در مقطعی از شدت فشار تقاضا بر بازار کاسته است. اما کاهش ظرفیت این گزینه‌ها باعث شده است زیرساخت‌های باقی‌مانده، از جمله مسیر انتقال نفت به فجیره، اهمیت بیشتری پیدا کنند.

در نتیجه، فجیره اکنون یکی از نقاط کلیدی در معادله انرژی منطقه محسوب می‌شود؛ نقطه‌ای که نقش آن در صورت تداوم اختلال در تنگه هرمز می‌تواند از یک مرکز تجاری و نفتی به یک گلوگاه مهم در مسیر صادرات انرژی خلیج فارس تبدیل شود. با این حال، این‌که اختلال در فجیره یا هر مسیر جایگزین دیگری تا چه‌اندازه می‌تواند بر قیمت جهانی نفت، اقتصاد آمریکا و اقتصاد جهانی اثر بگذارد، به عوامل متعددی از جمله مدت زمان اختلال در هرمز، میزان ذخایر تجاری نفت، ظرفیت تولیدکنندگان، سطح تقاضای چین و سایر اقتصاد‌های بزرگ و امکان استفاده از مسیر‌های جایگزین بستگی دارد.(اقتصادانلاین)

انتهای پیام/ خبرنگار پایگاه خبری پارس نماد